First People en First Nations

First People en First Nations



Wat wij kennen het als Indianenreservaten, heet hier ‘First Nations’ bewoond door ‘First People’(indianen). De aborinals in deze open ruimten en vrij toegankelijke gebieden krijgen onderhoudsgeld van de gouvernement. Degene die verkiezen er buiten te leven moeten zichzelf zien te bedruipen maar zijn wel belastingsvrij. Ze beoefenen zelfstandige familiale (stam) taxvrije ondernemingen als benzinestations en zelfs casino’s.
Op onze zwerftocht reden we meermaals door First Nations grondgebied. Op de wegenkaart aangeduidt met een oranje vlek. Ingrid maakte me er op attent dat hun huizen niet zoals het hoorde ondehouden waren en ook niet van een omheining voorzien. Het viel me later op waarom ze hun huis niet afgebakende. Waarom zouden ze? Eeuwen was de prairie van iedereen. Er werden wel oorlogen gevoerd voor de jachtgronden, zeker bij voedselschaarse, maar niet voor het bezit van de grond. Indianen waren nomaden en hoorden niet thuis op een vaste woonplaats.
Stadsindianen hebben een slechte faam. Onaangepast gedrag, werkloosheid, criminaliteit, vuurwater en alcoholisme zijn er niet vreemd aan. 50 % leeft onder de armoedegrens. Enkel 30% heeft zijn High School (middelbaar onderwijs) afgemaakt.
*
Jaarlijke assembly

De Chiefs van de First Nations -7916

De derde week van juli had er in Winnipeg een nationale meeting plaats van de Chiefs van 630 First Nations. De jaarlijkse algemene assembly gebeurde onder het voorzitterschap van de nieuwe nationaal verkozen Grand Chief Shawn Aleo. Er werden 6.000 deelnemers verwacht. De stad pompte $2.5 miljoen in de economy. Op de programmadiscussies stonden handel, gezongheidszorg, onderwijs, behuizing, kinderwelzijn en ‘resource revenue sharing’. Maar voornamelijk zelfbestuur was het hete hangijzer.
Het is maar de vraag hoe je 630 moesachtertuintjes, hopeloos verspreid over het ganse land, moet samenbundelen tot een grote akker!
Een staat in de staat en geen integratie in de multiculturele samenleving van de emmigranten.

*

Powwow


Gedurende de driedaagse was er dagelijks Powwow in de Forks/Fourche van Winnipeg en een rodeo in Swan Lake First Nations nabij Headingley. Net buiten Winnipeg langsheen de Hwy 1 West.
Zoals bij de Olympische Spelen werd er ook een vlam naar de al meer dan 6.000 jaar oude ontmoetingsplaats in de Forks gebracht. Eigenlijk waren het vier.. uit elke windstreek een. Aangeduid met een rode, zwarte, gele en witte vlag. Het vuur, geen gasvlam, werd dag en nacht voor zolang de powwow duurde bewaakt door in rode hemd gestoken vrijwilligers, en van vers brandhout voorzien.

*

De Powwow is een sterk kleurrijke getinte folklorische ‘grass-dans’. Een groep 8 tot 12 indianen, gezeten rond een grote trom, geven met eentonig getrommel, als het monotone gedenderd wanneer een trein over een spoorweg rijdt, met nu en dan een forse oplawaai met een pook en bij het uitstoten van rauwe kreten en kattengekrijs van een kat die de nek omgewrongen wordt, het kandans aan voor de grasdansers. “Eja i ja i ja e ja ija ija e ja ija ija ija” ... enz.

Kleurlijke indianen in folklorische uitfit uitgedostte mannen, vrouwen en kinderen dansen dan met korte stapjes in een grote cirkel achter elkaar in het rond. Er zijn verschillenende dansvariaties maar voor mij leek het allemaal eender: het platstampen van het prairiegras.


(Zie ook Wikipidea ‘First Nations’ en powwow.)

Zie ook bij uitgeverij UNIBOOK ons laatste verschenen boek: Zwerven in Zuidwest-Europa, Frankrijk, Spanje, Portugal met de pelgrimsweg naar Santiago de Compostela als rode draad in dit reisverhaal www.unibook.com.

De 'murals' van Winnipeg

Murals, de gevelkunst


Mural Tourgids Dana


Gedurende de zomermaanden kan men in Winnipeg een ‘Murals Tour’ meemaken. Behalve op zondag is er dag- en avondwandeling voorzien a $5 voor volwassenen en $2 per kind en, een ‘refreshment stop included. Tel.: 954-7900. www.westendbiz.ca. E-mail: info@westendbiz.ca.


In Winnipeg’s West End volgden we Dana, onze gids die heel wat te tetellen had over deze gevelkust. Zoals in vele hoofdsteden zijn ook deze buurten oud en lijken verpobert. Kunstenaars besloten de gevels van een meer pretiger kleurtje te voorzien. De huizen staan hier niet aaneengebouwd maar in blokken los van elkaar in de voornaamste straten als Ellice Avenue. De zijstraten bestaan uit kleine houten cottages, dicht tegen elkaar aangebouwd, wat de vrees voor een massale stadsbrand niet uitsluit.
Dana verteld dat de muurschilderijen, volgens grote, verf en kunstenaar die er aan werkt, gerekend moet worden vanaf $5.000 tot $ 20.000. Dit kan de eigenaar van het pand niet opbrengen en is dus aangewezen op sponsering.



Detail mural in Gimli – 035


Vietnam - 9186



Mural van Jennifer Johnson 2005 - 8841



de beren - 186


Niet alleen de muren werden beschilderen maar overal in Manitoba bevinden zich beschilderde betonnen beelden van beren. Deze zijn uit een stuk gegoten en doet ons denken aan de in Europa beschilderde uit kunstmayterialen koeien, paarden, olifanten, enz.

Wat ik zeker nergens aangetroffen heb is gravetie. Volgens Ingrid wel in de Nord End, een verpoberde buurt.

www.themuralsofwinnipeg.com

Het spookhotel

Het spookhotel Fort Garry dat verscheidene permanente gasten heeft - 6070


Voordat Ingrid in haar nieuwe woonst in kon verbleef ze in een week in het Fort Garry hotel. Ze wilde het me laten zien omdat er op de top een ronddraaiend restaurant was. We namen de lift naar de 31 verdieping en bleven vastzitten op 17!
Er zat niets anders op dan de alarmknop in te drukken en hulp te vragen. Het bleef duren en we gingen erbij op de vloer zitten.

Volgens Ingrid was dit niet zo ongewoon in dat hotel. Er gebeurden hier rare dingen. Bij haar verblijf was ze al eens tweemaal vast komen te zitten. Een kind verdronk in het bad en nog wat van die enge dingen. “En weet je? Dit is een spookhotel!” Ytijd voor wat meer uitleg. Ingrid verteld verder:
*
Het spookt er
‘- Een vrouw bood zich aan de receptie van het hotel met de bede een bepaalde kamer te huren. Toen de manager haar aanbood een betere gelegen kamer aan te bieden, omdat deze wat oudbollig en afgelegen lag was ze niet te vernurmen. Deze kamer zou het worden. Vragen naar het waarom voor deze specifieke vraag, kwam er een heel vreemd verhaal naar boven. De vrouw beweerde er een afspraak te hebben met een dame in een begin 19de eeuws baljurk die daar (volgens haar) permanent huisde. De vreemd verward doende vrouw kreeg de kamer.
De manager vondt het maar vreemd en sprak erover met een reporter van de plaatselijke krant, de ‘Winnipeg Free Press’. Deze deed onderzoek in het archief van oude kranten naar gegevens van het hotel. Bleek dat in de bittere ijskoude winterdag van 10 december 1913 het hotel na twee jaar bouwwerk haar deuren opende met een galaball. De krant wijde er twee volle bladzijden aan. Voornamelijk de dames van de high society werden grondig onder de loep genomen. Toch hun garderobe. Er waren er 140 waarvan de reporter van dienst de kleding beschreef tot in de kleinste details toe.
Er zouden nog vreemde verschijningen plaats grijpen. In de eetzaal werd ’s avonds laat door twee keukenhulpen een manspersoon aangetroffen genietend van een laat souper. Als de manager erbij gehaald werd was de verschijning weg. Leeg restaurant. Er bleken ook regelmatig poltergeisterse geluiden van pottengerammel en andere vreemde geluiden door de hotelgangen waar genomen te zijn.
De toen vrouwelijke manager, tot nu koel de geestverschijningen gelaten voor wat het waard was, kwam op een dag zelf met het volgende verhaal boven water: Ze had zich al in bed te rustte gelegd en wachtte op haar man die met nog wat papierwerk bezig was. Viel in slaap en werd wakker toen haar man naar boven kwam en op de rand van het bed ging zitten en daar bleef zitten. Verwonderd waarom hij niet als naar gewoonte meteen onder de lakens dook keerde ze zich om. De kamer was leeg.-’
*
Plots schoot de lift terug in gang naar beneden. We konden eruit op de tweede verdieping. We hadden genoeg sensatie voor die dag meegemaakt en verlieten als de bliksem het hotel.

Oil Sands

Oil Sands of teerzand

Als we door de prairie van Alberta en Saskatchewan reden hadden we al heel wat ‘Ja-knikkers’ in het veld gezien. Aardoliewinning. De provincie drijft op aardgas (Medicine Hat), aardolie en oilsands. Een rijke provincie dus alsmede dat ook het druk bezochte NP van Banff en Jasper tot deze provincie behoren. Toch is een vuiltje aan de lucht!



‘Ja-knikkers’ van de olieindustrie van Alberta - 7135


Asfalt

Als we terukwamen van onze reis in Winnipeg reden over de Portage Avenue (spreek uit: portiets), de ruggegraad van de stad. Tot mijn verwondering was een gedeelt, het slechtste van de rijvakken, hersteld met asfalt. We zweefden er lekker over zonder schokken als op een Franse nationale baan. Voor het eerst rammelde de RV niet uit elkaar door de kapotte versleten betonblokken. Canada had het nieuwe produckt ontdekt. Ook aan de Perimeter (ring) omheen de stad waren werklieden druk in de weer om de kapotte rijvakken te voorzien van de Black Stuff!
Deze asfalt is een restproduct van de Oil Sands. We raadplegen even Wikipidea hierover.

Oil Sands of teerzanden zijn afzettingen van zand, klei, water en bitumen. De bitumen, die tot olieproducten verwerkt kunnen worden, zijn door de hoge prijzen op de oliemarkten een bijzonder interessant alternatief voor aardolie geworden. Wel zijn er twijfels over de milieueffecten, de uitstoot aan broeikasgassen is 1,5 maal zo groot voor een effectief gewonnen liter ruwe olie.
Reserve
De totale gekende wereldreserves bedragen het equivalent van 6000 miljard vaten aardolie; meer dan de conventionele aardoliereserves. Het Athabascagebied in Canada en het Orinocogebied in Venezuela zijn beide goed voor één derde van de wereldreserves. Voor Canada is 20% van de reserve in dagbouw te winnen. De overige 80% van de reserves zit te diep voor dagbouw en moet met verschillende kostbaarder methoden worden gewonnen.

Hier in Canada is er heel wat te doen over de ontginning.
Canada profiteert er niet direct van doordat het ontgonnen en via pijpleidingen vertransporteert wordt naar de Verenigde Staten. Dit komt door een eerder gemaakt ‘free-trade agreement’. Twintig procent kan gewonnen worden aan de oppervlakte. Daarna moet er dieper en dieper gegraven worden. Dat betekend een vernieling van landbouw, ontbossing, wildleven van dieren, enz., voor een oppervlakte van 149.000 vierkante kilometers, groter dan Engeland.
Op het ogenblik wordt er een documentairefilm gemaakt dat de ‘Oilsands ontginning’ in Alberta in een kwaad daglicht zet. De docufilm H2OIL is dan ook omstreden. Aardolie is big business. Er wordt dan ook met miljoenen dollars smeergeld gesmeten om politici aan de kant van de oliebaronnen te krijgen. Een leger advokaten in dienst genomen die klachten van de Groene Jongens in de rechtzalen naar de prullemand moet verwijzen. Greenpeace deed begin augustus een stunt door een enorm doek op te hangen aan de top van de ‘CalgaryTower. ‘Separate Oil and State’ stond er geschreven. De negen alpenisten die het doek hadden opgehangen werden gearresteert en voor d rechtbank gesleurd. De boodschap een succes. Het vertelde iets in vier woorden over de vrijage tussen de olieindustrie en de staat. Het was gratis voor niks frontpaginanieuws in alle Canadese kranten. De regering moest als tegenprestatie $268.000 belastinggeld ophoesten om pro-oilsands weerleggingsartikels in de kranten te huren.
De ‘crude oil’ is van minder kwaliteit dan deze in de Persiche Golf. De verwerking verslind dan ook tonnen water. Ik lees hier in een verslag: it takes four barrels of water to extract one barrel of oil. En dat water moet dan geleverd worden uit de Rocky Mountains, waarna het de rivieren vervuild en de visbestand vernietigd. Kankerverwekkend?
We kunnen kiezen. Rijden we onze auto’s verder kapot op de gebarsten betonblokken of verkiezen we de trilvrije zachte afvalt?

Zie ook op Google:rethinkalberta.com en lees op Facts.


Detail uit de grote tipee van Medicine Hat - 7627

Vikingfestival in Gimli

Voor onze gevoelige kijkers: ze zijn niet echt dood hoor! - 8429

In Gimli, een voormalige IJslandse nederzetting aan het Winnipegmeer, nu reante badplaats met marina, ging deze zomer de jaarlijkse vierdaagse Vikingfestival van start. Een Vikingdorp met gevechtsdemostraties. Het dorp is natuurgetouw ontworpen met de materialen die in die tijd voorhanden waren. Ook de bewoners leven, eten, slapen, ontwerpen kleren en gebruiksvoorwerpen in de stijl Noorsmiddeleeuws. Volledige families verblijven er, ook met kleine kinderen. De toegang was gratis (donaties altijd welkom) en aan de ingang kregen we een korte schets met als afsluiter: ‘aankomen moog je, maar hun niet voeden!’
De acteurs kwamen vanuit alle windstreken van het noordelijk halfrond. Ook vanuit Scandinavie en USA. In Denemarken had ik al verschillende van deze (zomerse) replicadorpen bezocht. Het zijn “gezelligeonderonsclubs” zoals er ook andere met Romeinse soldaten, middeleeuwse ridders en waaronder zelfs cowboyclubs in Belgie bestaan.


8450

De leden nemen deze leefwijze dan ook ernstig op. De demonstratie van de gevechtstechniek is dan ook niet van de poes. Er werd lustig op los geklopt dat stukken in het rond vlogen. Het was zeker niet met platieke speeltjes, maar met het blanke zwaard en bijlgehak dat de woestelingen elkaar naar het leven stonden.



Erik de Norman, onze Viking ter plaatse - 8472

Storm over de prairie

Storm en andere natuurverschijnsels over de prairie

De Odometer
We passeerden een bruin informatieplakkaat. Odometer las ik. Ingrid stelde de kilometerteller op nul. Iedere kilometer stond de afgelegde afstand aangeduidt langsheen de weg, 2, 3, 4 enzo tot tien km. Hiermee kan de chauffeur controleren dat zijn afstandsteller in zijn voertuig goed afgesteld is.

*

- 9129

Een plotse windvlaag deed onze RV gevaarlijk slingeren. Ingrid trapte op de rem waardoor de cruisecontrol uitviel en ging over op manuel. Dreigende wolken voorspelden weinig goeds. Er was kwaad weer op komst.
Naast het dagelijkse verbazende wisselend wolkendek van de ‘Living Sky’ is een nachtlelijk vuurwerkschouwspel van bliksemschichten zonder de daarbij horende donderslagen, heel ver weg, in de prairie niet zo ongewoon. Het spel van vuur dat tegen de wolken kaatst heeft een beeld dat geen enkele kunstschilder ooit zou kunnen vasleggen. De Living Sky van de wijde Grote Vlakte is ook ’s nachts het aanschouwen waard.
*
Het Noorderlicht
Aurorae Borealis is het fenomeen dat wij kennen als het Noorderlicht. Ondanks dat het ook in Noord-Europa waargenomen kan worden, is het door lichtbezoedeling eerder zeldzaam geworden. Canada is bevoorrecht door haar onbewoonde uitgestrekte streken. Het fenomeen is het resultaat van de botsing tussen gasdeeltjes in de aardse atmosfeer en het botsen van zonnedeeltjes van de zonatmosfeer. Verschillende kleuren zijn af afhankelijk van het type gas waarmee het botst. Een zonnestorm in de vroege zomer was verantwoordelijk dat op 3-4 augustusnacht er een waar genomen werd.
Zonnewinden stuwen zonnedeeltjes (jodium atomen) naar het aardse magnetische poolveld. Deze zone heet de magnetosfeer. De staart, die soms ver uitloopt naar het zuiden, geeft hierbij energie vrij. Deze magnetische energie transformeerd nu in kinetische energe en verhit wat het Noorderlicht veroorzaakt door opflikkeringen.
De aurorae ovale ring rond de noordpool magnetisch veld. Ook de hoogte is een verschil. Hoe lager de aurorae in de lucht, hoe groter de kans om hem te zien. De aurorae kan zich uitstrekken van 80 a 1.000 km boven de aarde. Dit komt door de aardse kromming, zodat dit verschijnsel het meest voorkomt in het noorden, waar de groene- en rode lichten, dansen, dwarrelen en flitsen een spektakel te beste geven aan het firmament. Verder naar het zuiden zijn de hoger aurorae zichtbaar, en verschijnen als gloed aan de noorder horizon.
De zon was het meest intact sedert 2001 toen de laatste periode van ‘solar maximum’ plaatsgreep. De zon loopt een cyclus dat om de 11 jaar plaatsgrijpt. Volgens Ingrid, die meestal ’s nachts door de prairie rijdt, is dit in de lenten en de herfst.
*
Vallende sterren
De prairie had nog wat meer in peto: vallende sterren.
Elke zomer koerst onze planeet door de meteorzwerm Perseiden, wat vallende sterren oplevert.
Deze wolk van stofdeeltjes, achtergelaten door de komeet Smith-tuttle komen dan in botsing met de dampkring van de aarde en veroorzaken kortstondig een lichtstreep aan de hemel: een vallende ster of meteoor.
Het maximum valt in de ochtend van 13 augustus met vele tientallen vallende sterren per uur. Best te zien buiten de stedelijke lichtvervuiling in de open vlaktes.

Tornado’s???
Tornado’s zijn ook in de prairie niet vreemd. Gelukkig heeft er geen ons pad doorkruist.



Detail uit de grote tipee van Medicine Hat - 7626

Canada Day

We verliet Calgary en zijn rodeo en namen de Trans-Canada Highway naar her Oosten. Het moment om iets over RV’s en aanverwanten campers te vertellen.
De motorhomes of campers die wij kennen in Europa vallen hier een maatje groter uit. Veel van deze autobussengrote RV sleuren dan nog een auto achter zich mee in de trekhaak.

‘Travel Trailer en Fifth Wheel’
De Travel Trailer is een uit de kluiten gewassen camper dat, als in de EU, getrokken wordt door een auto uitgerust met trekhaak.
De Fifth Wheel wordt zoals een vrachttrailer gekoppeld aan een pick-up. Volgens Ingrid interessanter dan een motorhome. Je kan de trailer als stacaravan ergens plaatsen (campground of truckersparking) en de pick-up gebruiken als wagen om rond te rijden. Deze trailers gaan levenslang mee terwijl de motorhome kwetsbaar is wegens mechanische slijtage of afkeuring wegens ouderdom door de autoinspectie. De meeste trailers hebben dan ook nog zijflanken (4 tot 5 sidewalls, slide-outs of pull-outs) die electrisch uitgeschoven kunnen worden waardoor de levensruimte verdubbeld tot een geuze huiskamer met alles erop en eraan.


Een Fifth Wheel met paardenstal ingericht door rondtrekkende pro rodeocowboy’s - 7413



De Airstream of zilveren kogel - 5823

Silver bullet, de legendarische Amerikaanse Airstream is eerder zeldzaam geworden en is meestal verdwenen van de wegen.


Canada Day in Medicine Hat


De feesttaart wordt op een op zijn rug liggende chocoladebeer geplaatst - 7708

Canada Day/ Fete du Canada is voor Canada de voornaamste dag van het jaar. Het hete vroeger ‘Le Jour de la Confederation’ (Dominion Day) dat een federale statutaire feestdag werd daterende van 1 juli 1867: de geboortedag van Canada (Constitution Act.1867).
Canada Day wordt dan ook overal in Canada gevierd met parades en veel feestelijkheden en vlagvertoon. De souveniershops doen dan ook gouden zaken met verkoop van Canadese vlaggetjes en allerlei spullen waarop het nationale embleem voorkomt.
OK, Ingrid besloot als goede Canadese ten anker te gaan in het stadje Medicine Hat en de feestelijkheden mee te beleven. Medicine Hat, zesde grootste stad van Alberta, is gebouwd op een kollosale gasbelt, waaraan het dan ook The Gas City genoemd werd. En waar komt die andere gekke de naam dan vandaan?
Volgens de overlevering zou het komen van de Engelse vertaling “Sa-Mus’ wat zoveel wil zeggen in het Blackfoot’s als: “arendstaartveer dat gedragen wordt door de medicijnman op zijn hoed!”
Nou moe! Er bestaan dan ook nog enkele legendes hierover. Een reusachtige kwadaardige rivierslang met de koddige naam van ‘Soy-you-daa-bee’ zou een jager beloofd hebben als hij zijn vrouw afstond, hij hem een hoed zou geven met magische krachten. “Tjintsje por tjintsje”, zeggen ze in Zuid-Amerika (change for change of voor wat, hoort wat!)
Feesten in Canada begint steevast met het veroberen van stapels pannenkoeken. Voor de rest van de dag is er overal wel een snelle hap of fast food te vinden. ‘No food, no drinks’ staat er veelvuldig op menige Canadese winkelsdeur geschilderd zoals kledingzaken. Eerst had ik het niet door. Kledingzaken verkopen toch geen eten, of toch? Canadezen (zoals Amerikanen overigens) drinken en eten al lopende op straat. Vandaar.



Detail in de grootste tipee in Medicine Hat -7625